IRISPLEIN.NL
De iris
Het geslacht Iris (de Nederlandse naam is Lis) telt circa driehonderd soorten die over de hele wereld voorkomen, vooral op het noordelijk halfrond. Je vindt ze hoog in de bergen, waar ze groeien als dwergvormen, tot in moerasachtige gebieden. Irissen zijn gemakkelijk kunstmatig tot bloei te forceren; 'op te trekken', zoals kwekers dat zeggen.
In Nederland komt één wilde soort voor, de Gele Lis (Iris pseudacorus), die groeit op ondiepe oevers van zoet, niet te snel stromend water. Deze Iris pseudacorus, die braak- en laxeerstoffen bevat, draagt aan de top van haar gladde, rolronde stengel de kenmerkende felgekleurde gele bloemen. Vaak tref je in de buurt insecten aan, vooral hommels, die op haar geur en kleur afkomen.
De irissen die als snijbloemen worden aangeboden zijn vaak blauw maar dat heeft meer met traditie dan met iets anders te maken. Bekende soorten zijn:
- Blue Magic
- Prof. Blaauw
- Blue Diamond
- Apollo (witgeel)
- Madonna (wit)
- Casablanca
Bijzondere bloemen
De bloemen van de iris zijn ware huzarenstukjes van botanische architectuur. Ze houden het midden tussen een lelie en een orchidee. Elders in de natuur komt zo'n bouwplan niet voor. Het opengaan van de bloem is, indien gefilmd en versneld afgedraaid, een sierlijke choreografie. In een paar uur tijd barst de smalle, enigszins afgeplatte knop open. Van de twee kransen van drie kroonbladen die de irisbloem telt buigen eerst de buitenste open, naar beneden, als een omgestulpte lepel. De binnenste drie kleinere bloembladeren volgen kort daarop en maken een tegengestelde beweging: ze buigen juist naar boven en neigen naar elkaar.
Sommige soorten, zoals de Blauwe of Duitse Lis (Iris germanica), dragen op de onderste kroonbladeren draden, ook wel 'baard' genoemd. Het lijken meeldraden maar zijn het niet. Voor de insecten die op bloem afkomen functioneert de baard als een soort landingsbaan, die houvast geeft op het gekromde kroonblad en als een richtingwijzer naar de diep in de bloem liggende, voedselrijke honingklieren (nectariën). Kruipend over dit pad krijgt de hommel op zijn rug wat stuifmeel afgezet. In de volgende bloem komt dat op de stempel die vlak boven de meeldraad zit. Die stempel is een extra vermelding waard, want ze is extreem groot en aan het eind gaffelvormig vertakt.
Deze 'stempellobben' zijn bij de meeste irissen zelfs groter dan de drie naar boven gebogen kroonbladeren! Ze zijn zó opvallend dat een irisbloem negen in plaats van zes bloembladeren lijkt te hebben. Na de bloei verwelken de drie naar boven gebogen bloembladeren en spiraliseren samen met de andere tot een ineengedraaide knoedel die, voordat ze indroogt, merkwaardig nat aanvoelt. Ten slotte ontstaan dan de dikke, bruine zaaddozen met de vele, platte zaden.De iris is een bloem die zich kan meten aan de regenboog. De bloem komt namelijk in bijna alle kleuren van de regenboog voor, op echt rood na.
De connectie met de regenboog komt ook voort uit de griekse mythologie. De godin Iris was daar een boodschapper tussen goden en mensen. Met haar gouden vleugels en soms gevleugelde voeten daalde zij geregeld af van de hemel naar de aarde. Zij koos dan altijd de weg langs de regenboog, waarbij de wind haar daarlangs voortblies.De gevleugeldheid van Iris en haar kleurrijke tocht heeft de Iris waarschijnlijk haar naam doen bekomen. De iris staat te boek als een bloem met een uitbundig karakter.
De iris kent zoals gezegd een rijke variatie aan kleuren. De bloemen hebben een doorsnee van 5 tot 12 centimeter. Drie grote afhangende bloembladen (slippen) vormen het uiterlijk beeld van de bloem die erg sierlijk is. Dit specifieke uiterlijk maakt de iris uniek. De bloem lijkt nog het meest op een lelie of orchidee, twee andere grootheden in sierlijkheid.
Bijzonderheden
De symbolische betekenis van de iris luidt: "Ik heb een boodschap voor jou", geheel in lijn van de connectie met de eerder genoemde godin Iris.
Louis XVII liet in de twaalfde eeuw de fleur-de-lys in al zijn wapens zetten omdat deze bloem hem deed ontsnappen aan de dood. De bloem die aan de waterkant van de rivier de Lys bloeide, liet hem namelijk zien op welke plek hij veilig door het water naar de overkant kon waden zonder te verdrinken
Een lis (lys) groeit namelijk alleen in ondiep water. De bloem wordt in de volksmond overigens de Franse lelie genoemd, maar de bloem die later werd afgebeeld is eigenlijk een gestileerde lis oftewel een iris. Het symbool is tot op de dag van vandaag nog terug te vinden op onder andere vlaggen en voorwerpen.
Kunstenaars vereeuwigden de iris op hun eigen wijze. In de 15de eeuw werd de blauwe lis of Iris Germanica geschilderd door Hugo van der Goes. Natuurlijk is ook het schilderij Vaas met irissen van Vincent van Gogh bij iedereen wel bekend.
Verzorgingstips :
- Een schone vaas met schoon water.
- Snijbloemenvoedsel toevoegen
- Niet teveel water in de vaas, circa 5 cm.
- Stengels schuin afsnijden.
- Een lichte standplaats.
- Niet in de nabijheid plaatsen van rijpend fruit
- om vroegtijdige veroudering te voorkomen.
Meer info : Bloemen voor beginners
